Tự Do Tài Chính Ở Tuổi 36 (Phần 2/5): Cơm Với Đậu

Đây là Phần 2 trong series 5 phần “Tự Do Tài Chính Ở Tuổi 36”. Nếu bạn chưa đọc Phần 1: đó là một cô gái 18 tuổi quyết định không thi đại học vì nghĩ rằng mình có thể kiếm tiền sớm.

Một cô gái 22 tuổi mặc chiếc váy hồng của một em bé 8 tuổi trông như thế nào?

Váy hồng biến thành áo thun dài, còn bắp tay thì chật ních, chui rúc trong tay áo. Những người như cô ấy thường được Dave Ramsey gọi là đi theo lối sống “Rice and Beans” (Cơm Với Đậu). 🍚

Đó không phải là chuyện chỉ ăn cơm với đậu — sự thật là tôi thường ăn cơm với nước mắm. Đó là một lối sống mà mọi khoản chi đều phải được cân nhắc. Mỗi đồng tiết kiệm hôm nay là một viên gạch đặt cho sự tự do của ngày mai.

Một người luôn canh cánh trong lòng hai chữ “kiếm tiền”, nhưng học thì không giỏi, mà giàu thì gia đình cũng bình thường — không phải kiểu có điều kiện hay giàu ba họ, phát tiền, cho vốn làm ăn gì. Theo bản năng, người đó chỉ biết một con đường duy nhất: ráng tiết kiệm.

⸻

🍚 Lối Sống Cơm Với Đậu

Cũng may trời sinh cái tính lo xa, tôi hay tự lên kế hoạch chi tiêu rõ ràng. Nguyên tắc duy nhất: chi phải thấp hơn có. Tiền ba mẹ cho còn bao nhiêu, phòng thân bao nhiêu, chi phí bus, điện thoại — có thời điểm gay go nhất thì chỉ 20 USD tiền chợ mỗi tuần. Tuần nào xài lố, tuần sau đó tôi nhất quyết ăn cơm với mắm hoặc mực muối dự trữ để bù lại khoản lố.

Không biết ở đây có ai giống tôi: cầm từng tuýp kem đánh răng lên, chia giá cho số gram, để tìm ra loại rẻ nhất trên mỗi gram không? 🧴

Nếu kể ra hết những gì lối sống “Cơm & Đậu” bao gồm, chắc lê thê thêm vài chương nữa. Tóm lại là tôi dùng mọi cách để tiết kiệm:

❌ Không mua sắm, hoặc chỉ mua ở chợ đồ cũ (thrift store).
❌ Không có tiền thì đi bộ hoặc đi bus, nhất định không mượn tiền mua xe.
❌ Xe hư thì tự học sửa những thứ dễ: thay nhớt, thay cần gạt, thay lốp…
❌ Không hưởng thụ, không ăn chơi, không bỏ tiền cho những niềm vui ngắn ngủi.

Khi bà chủ nhà cho tôi đống quần áo của cô con gái 8 tuổi, tôi vui vẻ lựa cái nào vừa thì nhận — và số tiền đáng lẽ dùng để mua quần áo vẫn nằm yên trong tài khoản, chờ một kế hoạch lớn lao hơn, ví dụ mua vàng. May quá, tôi không mắc bệnh sĩ diện. ✅

Tôi tự tạo áp lực tiết kiệm cho mình, tự hỏi thật nhiều lần “có thật sự quan trọng” mỗi khi cần xài tiền. Đó là một kiểu sống không dành cho tất cả mọi người, và tôi cũng không khuyên ai phải sống theo mình. Đó chỉ là cách sống giúp tôi yên tâm — ngày nắng tiết kiệm phòng cho ngày mưa.

⸻

💼 Trình Độ 12/12 Thì Kiếm Tiền Thế Nào?

Tôi làm đủ mọi công việc tay chân để tăng thu nhập, hùng hục từ sáng tới đêm. Con ngựa non bị đời vả nhiều nên cũng chững hơn xíu — chăm chỉ và hiền lành, như một con bò chính hiệu. Mệt mỏi, chán nản, nhớ tới mục tiêu, cố thêm một chút.

Vì tính hay quên, kiếm được bao nhiêu tôi đều ghi chép ra sổ tay cẩn thận. 📝 Nhiều thứ mình nghĩ trong đầu là mình biết, mình nhớ — nhưng ghi chép theo dõi thì bức tranh cân đối thu chi lại rõ ràng lạ thường. Không phải mù mờ kiểu “tháng này mình kiếm cũng được được, mình có tiền mà, đi trà sữa thôi” — tôi muốn nhìn tận mắt con số: thu, chi, tiết kiệm.

So với bạn bè cùng đi học hay đi làm, tôi khá tự tin vì mình tự chủ tài chính, không phụ thuộc gia đình. Lễ bạn đi chơi, Tết bạn khoe quần áo mới. Tôi thì đi làm, và làm thêm thay ca bạn nghỉ. Lúc đó tôi không nghĩ mình bỏ lỡ cuộc vui — tôi nghĩ mình đang mua lấy sự tự do của tương lai tôi.

Nhìn lại, tôi biết những năm tháng ấy đã dạy tôi nhiều điều hơn cả cách tiết kiệm. Tôi học được cách trì hoãn sự hưởng thụ. Tôi học được cách phân biệt giữa “muốn” và “cần”. Tôi học được rằng mỗi quyết định chi tiêu đều là một sự đánh đổi — tôi biết rất rõ mình đang hy sinh điều gì, và vì điều gì.

Nhiều người có thể cười chê lối sống này, nhưng cuối cùng mình mới là người phải chịu trách nhiệm cho hành động mỗi ngày của mình — chứ người cười mình vì từ chối cuộc vui với họ, họ đâu có nuôi mình.

⸻

🦴 Khi Cơ Thể Bắt Đầu Lên Tiếng

Nhưng vì làm việc tay chân, số tiền tăng lên thì cái lưng đau cũng ngày càng còng xuống. Tôi nghĩ mình sẽ không kịp giàu trước khi cơ thể sụp đổ. Rồi mình sẽ già đi giống cô M gần 60, 65 tuổi mà vẫn phục vụ nhà hàng tới 9 giờ tối?

“10 công việc có mức lương cao nhất mà không cần bằng đại học” — rảnh là tôi hay Google vậy lắm. Bản thân tôi biết mình cần đi học để nâng cao giá trị giờ làm việc, nhưng vẫn cố bào chữa “vẫn có cách lương cao mà không cần học”. Sao mấy đứa lười học nó hay lì ghê? 😅

Học, nghỉ, nghỉ, học — rất nhiều lần, đổi đủ ngành vẫn thấy chán nản. Rồi nghỉ hẳn, đi làm nail xuyên bang để kiếm và tiết kiệm được nhiều hơn (tôi có bằng nail 3 tiểu bang).

Rồi cơ duyên, tôi gặp một người loan officer (chuyên viên tín dụng thế chấp nhà). 🏠 Nghe anh ấy nói về tài chính, đầu tư nhà cửa, lãi suất, mê lắm. Tôi hỏi làm sao để làm được nghề này, làm sao để có được nhiều nhà như anh đang kể — anh ấy chỉ cười cười, không trả lời.

Về nhà, tôi suy nghĩ mãi về cuộc nói chuyện ấy. Tôi thấy con đường tài chính “Cơm & Đậu” của mình, sao mà… đau lưng quá. Tôi chỉ biết thu-chi-tiết kiệm, cảm giác cứ ngu ngu.

Thôi, đau ở đâu thì chữa ở đó. 27 tuổi, tôi đăng ký lại vào đại học tài chính — lần này là học để hành, để hiểu.

👉 Đón đọc Phần 3 — Quay Lại Trường, Lần Này Học Vì Tiền: học tài chính, 7 năm làm Loan Officer, và những căn nhà âm thầm tích lũy.

💚 S